پرواز سرداران

 

گروه فرهنگی: پس از پایان موفقت‌آمیز عملیات ثامن‌الائمه، پنج تن از فرماندهان رده بالای ارتش و سپاه جهت تقدیم گزارش به امام خمینی (ره) بوسیله یک فروند هواپیما ی سی ـ ۱۳۰ عازم تهران شدند.

هواپیما درساعت ۱۹:۵۹ روز هفتم مهرماه در جنوب غربی کهریزک دچار سانحه می‌شود و به علتی نامشخص هرچهار موتور هواپیما همزمان خاموش می‌شود .

خلبان تلاش می‌کند هواپیما را در همان منطقه به زمین بنشاند. چرخ‌های هواپیما بوسیله دستگیره دستی باز می‌شود و هواپیما در زمین ناهموار فرود می‌آید اما پس از طی مسافتی، در نقطه‌ای متوقف و بال چپ هواپیما به زمین اصابت می‌کند.

هواپیما آتش می‌گیرد و ۴۹ نفر سرنشین آن از جمله ۵ تن از سرداران رشید اسلام به درجه شهادت نائل آمدند.

 

روزنامه اطلاعات روز هشتم مهر در خبری نوشت: «ساعت ۷ و ۱۵ دقیقه دیشب یک هواپیمای باری به علت نامعلومی در منطقه میدان تیر کهریزک سقوط کرد. بر اساس گزارش خبرنگار ما به نقل از شاهدان عینی ساعت ۷ و ۱۵ دقیقه دیشب بعد از شنیدن صدایی مهیب در نزدیکی کهریزک، روبروی میدان تیر متوجه آتش‌سوزی وسیعی شدیم. بلافاصله برای آگاهی از چگونگی آن به محل رفتیم و مشاهده کردیم یک هواپیما در حال سوختن است و عده‌ای نالان خودشان را از هواپیما به بیرون می‌اندازند. بلافاصله با کمک عده‌ای از اهالی منطقه برای کمک به مجروحین بسیج شدیم و عده‌ای را که قدرت و توانایی داشتند و سالم بودند از داخل هواپیما بیرون آوردیم. پس از مدتی ۳ هلی‌کوپتر متعلق به ارتش و نیروی هوایی برای کمک و اعزام مجروحین به محل آمدند و در همین موقع ماموران آتش‌نشانی و اورژانس و پاسداران به منطقه آمدند و با کمک برادران ارتش و سپاه مجروحان را با هلی‌کوپتر به بیمارستان‌ها انتقال دادند. شاهدان عینی به خبرنگار ما گفتند پس از سقوط، هواپیما به مدت چند ساعت می‌سوخت که با کمک ماموران و نیروهای مردمی آتش خاموش گردید در حالی که از هواپیما جز آهن‌پاره چیز دیگری نمانده بود. خبرنگار ما که از هواپیما دیدن کرد گزارش می‌دهد که در اثر سقوط هواپیما جلو و قسمتی از وسط هواپیما از بین رفته و مقداری از دم هواپیما سالم است. شاهدان عینی گفتند ما شنیدیم که هواپیما حامل عده‌ای از رزمندگان مجروح جبهه‌های جنوب و تعدادی از جنازه‌های شهدای جبهه‌های جنوب بوده و از اهواز به تهران می‌آمده است.»

 

همان روز ستاد مشترک ارتش جمهوری اسلامی ایران در رابطه با سانحه سقوط هواپیما در کهریزک بیانیه‌ای صادر کرد. در این بیانیه آمده بود: «بسمه‌تعالی- هموطنان عزیز و شهیدپرور ایران، یک فروند هواپیمای سی-۱۳۰ ارتش جمهوری اسلامی ایران که حامل شهدا و مجروحین جنگ بوده، در روز گذشته از اهواز عازم تهران بود در ساعت ۱۹ شب گذشته دچار سانحه شده و در منطقه میدان تیر کهریزک سقوط می‌نماید، در این حادثه تعدادی از سرنشینان هواپیما نیز شهید و تعدادی مجروح و مصدوم می‌شوند، موضوع تحت بررسی و تحقیق می‌باشد که پس از تکمیل نتیجه به آگاهی هموطنان عزیز خواهد رسید.»

ستاد مشترک در بیانیه دیگری که ساعاتی بعد منتشر کرد با اشاره به اسامی برخی از شهدای این واقعه اعلام کرد مراسم تشییع آنان روز پنج‌شنبه ۹ مهر برگزار می‌شود. در بیانیه دوم ستاد مشترک آمده بود: «امروز ارتش جمهوری اسلامی ایران و سپاه پاسداران با کمال افتخار و سرافرازی گلگون‌کفنانی دیگر را به انقلاب اسلامی ایران هدیه نمود. گلگون‌کفنانی که از بدو پیروزی انقلاب همه چیز خود را وقف این انقلاب نموده و در این راه هرگونه تالم و تاثرات روحی و جسمی را به جان خریده بودند. گلگون‌کفنانی که به انقلاب اسلامی ایران و رهبر عظیم و عزیز آن عشق ورزیده و در این راه سر از پای نشناخته و پروانه‌وار گرد شمع وجود آنان سوختند. اینان به آرزوی قلبی خود که همانا آرزوی فرد فرد پرسنل مسلمان و متعهد و جان بر کف نیروهای مسلح است نائل گشته و به لقاالله پیوستند. ایشان همچون دیگر شهدای نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران از سرباز تا سپهبد شهید قرنی با افتخار زیستند، با سرافرازی و سربلندی در راه حفظ دستاوردهای انقلاب مبارزه کرده و جانانه سر در این راه جان به جان آفرین تسلیم نمودند. سرلشکر شهید ولی فلاحی جانشین ستاد مشترک ارتش جمهوری اسلامی ایران، سرتیپ نامجو وزیر دفاع و نماینده امام در شورای عالی دفاع و فرمانده دانشکده افسری، سرتیپ شهید فکوری وزیر دفاع سابق و فرمانده سابق نیروی هوایی و مشاور رییس ستاد مشترک ارتش و برادر شهید کلاهدوز قائم مقام سپاه پاسداران انقلاب اسلامی ایران از این خیل بودند که در حادثه جانخراش سقوط هواپیمای سی-۱۳۰ همراه تعداد دیگری از برادران ارتشی و سپاه پاسداران و بسیج مستضعفین ندای حق را لبیک گفته و در جوار رحمتش قرار گرفتند.»

شورای موقت ریاست جمهوری هم‌‌ همان روز با صدور بیانیه‌ای شهادت جمعی از فرماندهان 

و سربازان ارتش و سپاه در سانحه سقوط هواپیما را تسلیت گفته و اعلام کرد: «برای بررسی درباره علت و چگونگی این سانحه هوایی دستورات لازم به مسئولان امر داده شده است.»

روزنامه جمهوری اسلامی دو روز بعد از حادثه اسامی ۴۱ تن از افرادی که در این حادثه شهید یا مجروح شده بودند را به چاپ رساند. این روزنامه نوشت: «یک مقام آگاه انتظامی که در محل سقوط هواپیمای نظامی سی- ۱۳۰ حضور داشته است در یک گفت‌وگوی اختصاصی با جمهوری اسلامی لیست سرنشینان هواپیمای سقوط کرده را اعلام کرد. این مقام مطلع در همین گفت‌وگو از سرنوشت مسافرینی که اسمشان اعلام شده اظهار بی‌اطلاعی کرد و گفت که نمی‌داند این افراد شهید شده‌اند یا مجروح. وی از توضیح بیشتر در مورد حادثه خودداری کرد و گفت اطلاعات بیشتر را هیات بررسی‌کننده این موضوع اعلام خواهد کرد ولی تعداد مسافرین که شامل مجروحین- شهدا و سرنشین سالم بوده است، ۱۰۰ تن می‌باشد.»

علت سقوط چه بود؟

هرچند ابهام‌ها درباره دلایل سقوط هواپیمای سی-۱۳۰ ارتش در هفتم مهر ۱۳۶۰ همچنان پابرجاست و روایت‌های گوناگونی از واقعه بیان شده است اما روایت کمک ‌خلبان این پرواز از دیگر احتمالات بیشتر مورد توجه واقع شده است. محمود خرم‌دل که از حادثه جان سالم به در برده است، چند سال قبل در این‌باره به ماهنامه صنایع هوایی گفت: «پس از ترک اهواز همه چیز مرتب بود تا حدود ساعت ۸ شب به نزدیک کوه‌های حسن آباد قم رسیدیم. در این زمان سیستم برق هواپیما به طور کامل از کار افتاد و تاریکی همه جا را فراگرفت و تنها چراغ‌های حرم عبدالعظیم دیده می‌شدند. بر اثر قطع برق موتورهای هواپیما نیز خاموش شدند و سیستم هیدرولیک هدایت از کار افتاد…» ماهنامه صنایع هوایی در شماره ۱۷۶ خود طی گزارشی که درباره سقوط سی- ۱۳۰ به همراه این گفت‌وگو منتشر کرد، نوشت: «فکوری ابتدا به کابین خلبان آمد و با چراغ قوه سعی کرد که مشکل را برطرف کند و بعد برای باز کردن دستی چرخ‌ها رفت. چنین احساس می‌شد که فکوری فهمیده است مشکل فرا‌تر از قطع برق است. از آنجا که فرمان هواپیما تریم شده بود هواپیما با سرعتی آهسته و به طور افقی به سمت زمین در حرکت بود. به همین دلیل هواپیما در بیابان فرود آمد. از آنجا که یکی از چرخ‌ها قفل نشده بود، هواپیما به یک سمت خم شده و روی زمین کشیده شد. کمک خلبان با بازکردن پنجره از هواپیما خارج شد و لحظاتی بعد هواپیما با ۸۰۰۰ پوند سوخت منفجر گردید. ۴۵ دقیقه بعد یک بالگرد برای کمک به بازماندگان حادثه به محل آمد.»

آنچنان که از سخنان خرم‌دل و گزارش ماهنامه مذکور برمی‌آید کادر پرواز در زمان سقوط می‌دانسته‌اند که موتور‌ها را از دست داده‌اند با این حال توانسته‌اند هواپیما را بر زمین بنشانند. این در حالی است که این فرود، ده‌ها کشته برجای گذاشته است که درباره آمار بالای آن دلیل دیگری مطرح است. به گفته برخی مسئولان اینکه تابوت‌های حامل کشته‌شدگان عملیات ثامن‌الائمه که در انتهای هواپیما قرار داشت با سرعت بسیار بالا به سمت جلو پرتاب شده بود آمار شهدا را بالا برده بود. این روایت بعد‌ها منجر به این شد که حمل تابوت به این شکل در هواپیماهای ترابری ممنوع شود. هواپیماهای ترابری سی- ۱۳۰ در آن زمان دو گردان بودند که نقش اصلی را در ترابری نیرو‌ها، مجروحان و شهدا بین اهواز و تهران برعهده داشتند.

 

به مناسبت سی و سومین سالروز شهادت این بزرگان به مختصری از زندگی نامه ی آنها اشاره می کنیم:

** شهید سردار سرلشکر یوسف کلاهدوز در 1361 هجری خورشیدی در قوچان دیده به جهان گشود. وی تحصیلات مقدماتی را در دیار خود به پایان رسانید و پس از دریافت مدرک دیپلم راهی مدرسه ی افسری شد و هفت سال از عمر ارزشمند خود را صرف خدمت در شیراز کرد. او پیش از پیروزی انقلاب اسلامی ایران با اراده یی محکم، در کنار دیگر انقلابیون برای به ثمر نشستن این انقلاب بسیار تلاش کرد و با پیروزی انقلاب اسلامی در 1357 هجری خورشیدی با همراهی شهید منتظری و تنی چند از نیروهای متعهد انقلابی، تشکیلاتی را به نام «پاسداران انقلاب» ایجاد کرد. وی جزو نخستین کسانی بود که با میل و رغبت خود به سپاه روی آورد و به عنوان یکی از اعضای شورای عالی این نهاد انتخاب شد. باید او را از بنیانگذاران سپاه پاسداران انقلاب اسلامی دانست. نقش برجسته ی وی در این نهاد سبب شد تا قایم مقام سپاه پاسداران انقلاب اسلامی شود. او پس از سال ها مجاهدت در راه دفاع از ارزش های وطن به مقام والای شهادت نایل آمد.

**شهید امیر سرلشکر جواد فکوری در 1317 هجری خورشیدی در تبریز پای بر این دنیای فانی گذاشت. وی پس از کسب مدرک دیپلم وارد دانشکده ی خلبانی شد و مدیریت جنگنده ی اف 4 را آموزش دید. او با پیروزی انقلاب اسلامی ایران به خدمت نیروی هوایی ارتش جمهوری اسلامی ایران درآمد و با آغاز جنگ تحمیلی به عنوان یکی از طراحان عملیات های نیروی هوایی ایران کار خود را ادامه داد و با پذیرش م

سوولیت های بسیاری چون وزیر دفاع، فرماندهی پشتیبانی پایگاه دوم شکاری، فرماندهی پایگاه یکم شکاری، معاون عملیاتی نیروی هوایی، فرماندهی نیروی هوایی و جانشینی رییس ستاد مشترک، حماسه آفرین جبهه های نبرد شد و در پروازی آسمانی به همرزمان شهیدش پیوست.

**شهید امیر سرلشکر ولی الله فلاحی در 1310 هجری خورشیدی در طالقان به دنیا آمد. وی با گذراندن تحصیلات مقدماتی در طالقان و تهران دیپلم گرفت و برای کسب مدرک لیسانس وارد دانشکده ی افسری شد. او با موفقیت این دوره را سپری کرد و پس از پایان تحصیلات خود در این دانشکده به مدت هشت سال مدیریت آموزش دانشکده فرماندهی و ستاد را بر عهده داشت. وی پیش از انقلاب از درجه ی سرهنگ دومی به درجه ی سرتیپی ارتقای یافته بود و در شیراز به عنوان معاون فرمانده ی مرکز پیاده شیراز مشغول به کار شد. این مجاهد وارسته با پیروزی انقلاب اسلامی ایران به فرماندهی نیروی زمینی منصوب شد و پس از آن مقام ریاست ستاد مشترک ارتش را از آن خود کرد. با برکناری بنی صدر از ریاست جمهوری، امام خمینی اختیارات فرماندهی کل قوا را به وی واگذار کرد. با آغاز جنگ تحمیلی وی با حضوری موثر در جبهه های نبرد، عملیات های نظامی بسیاری را از نزدیک نظارت می کرد. این فرمانده ی دلاور پس از سال ها ایثارگری و خدمت به وطن، ردای زیبای شهادت برازنده ی قامت رعنای او شد.

**شهید سرلشکر سید موسی نامجو در 1317هجری خورشیدی، در بندر انزلی دیده به جهان گشود. او پس از کسب مدرک دیپلم ریاضی به دانشکده ی نقشه برداری دانشکده ی افسری (امام علی) وارد شد و با دریافت مدرک لیسانس نقشه برداری با درجه ی ستوان دومی به عضویت هیات علمی دانشکده افسری درآمد. وی با پیروزی انقلاب اسلامی مقام فرماندهی این دانشکده را از آن خود کرد و پس از شهادت دکتر چمران نماینده ی امام خمینی در شورای عالی دفاع شد و در مدت زمان نه چندان کوتاهی در کابینه ی شهید باهنر در جایگاه وزیر دفاع به فعالیت خود ادامه داد. شهید نامجو با همه ی مسوولیت هایش در 2 جبهه ی نظامی و فرهنگی می جنگید، کار نظامی او سازمان دادن به ارتش و مسایل ملی و فرماندهی دانشگاه افسری بود و در قسمت امور فرهنگی او به تدریس در مدرسه های عالی پلی تکنیک تهران و مجتمع آموزشی انقلاب می پرداخت. وی پس از سال ها مجاهدت به شهادت رسید.

**شهید سردار سر لشکرمحمد علی جهان آرا در 1333 هجری خورشیدی در خرمشهر به دنیا آمد. وی از همان ابتدا در کنار تحصیل به همراه انقلابیون دیگر وارد میدان مبارزه علیه رژیم پهلوی شد اما در مدت کوتاهی عوامل رژیم وی را شناسایی و بازداشت کردند. با پیروزی انقلاب اسلامی او به دلیل نقش برجسته یی که در شکل گیری سپاه پاسداران خرمشهر داشت، فرماندهی آن نهاد را بر عهده گرفت و پس از سقوط خرمشهر فرماندهی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی اهواز و سرپرستی ستاد منطقه ی هشت را پذیرفت. این دلاور مرد مجاهد پس از حضور در عملیات شکست حصر آبادان در پروازی بی بازگشت نامش در میان دیگر شهدای دفاع مقدس جاودانه شد.

منابع:
http://shohadayeiran.com
http://www.asemooni.com
http://www.tarikhirani.ir

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *