آشنایی با سند راهبردی و اخبار مربوط به شوزای عالی اطلاع رسانی

وجوه و نظایر حدیثی

19

چکیده

حدیث، یکی از ارکان مهم علم و عمل مسلمانان است و رجوع به آن از امور بایسته برای دستیابی به باید و نبایدهای دینی است. از آنجا که حدیث، مشتمل بر الفاظ و جملات است، برای دستیابی به مدلول حدیث، چاره­ای جز مراجعه به الفاظ تشکیل دهندۀ آن نیست. از سویی دیگر، الفاظ نیز گاهی با وجود یک ریشه و اصل معنایی، در معانی متفاوت بنا بر اسباب و دلایلی مانند سیاق و مجازگویی، گاهی با حفظ ساختار صرفی و گاه با تفاوت‌هایی در ساختار صرفی، به کار می‌روند، شناخت این الفاظ و معانی متنوع آن‌ها از اهمیت به سزایی برخوردار است و موجب رفع ابهام در فهم روایت می­گردد. استخراج و جمع‌آوری چنین الفاظی را – در گسترۀ احادیث و ذکر معانی متعدد آن‌ها و گسترۀ به کار رفته برای هر معنا در احادیث – می‌توان به قیاس وجوه و نظایر قرآنی، وجوه و نظایر حدیثی گفت؛ هرچند چنین تعبیری همچنان مصطلح نشده است.
در این مقاله به روش کتابخانه ­ای و گردآوری و تجزیه و تحلیل داده ­ها، تلاش می­ شود به این پرسش اساسی پاسخ داده شود که وجوه و نظایر حدیثی چیست؟ با بیان معنای وجوه و نظایر و حوزۀ کارکرد آن نزد مسلمانان و نیز با ذکر مثال‌هایی از احادیث، می­کوشیم تا جایی که ممکن است با ماهیت چنین علمی آشنا شویم و مقدمات کار گسترده در این حوزه را مهیا کنیم.

کلیدواژه ها: وجوه و نظایر؛ حدیث؛ الفاظ

نویسنده:

قاسم بستانی: دانشگاه شهید چمران اهواز

مجله حدیث و اندیشه – دوره ۱۱، شماره ۲۲، پاییز و زمستان ۱۳۹۵٫

برای مشاهده کامل مقاله روی فایل مقابل کلیک کنید.   

ارسال یک پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.